HOTUBA YA WAZIRI
WA SAYANSI, TEKNOLOJIA NA ELIMU YA JUU, MH.DK.PIUS Y. NG’WANDU(MB) KUHUSU
MAKADIRIO YA MATUMIZI YA FEDHA KWA MWAKA 2005/2006
UTANGULIZI
1. Mheshimiwa Spika, kutokana
na taarifa iliyowasilishwa leo hapa Bungeni na Mwenyekiti wa Kamati ya Kudumu
ya Bunge ya Huduma za Jamii inayohusu Wizara yangu, naomba kutoa hoja kwamba
Bunge lako tukufu lipokee, lijadili na kupitisha Makadirio ya Matumizi ya
Wizara ya Sayansi, Teknolojia na Elimu ya Juu na Taasisi zake kwa mwaka wa
fedha 2005/2006.
2. Mheshimiwa Spika, aidha,
niruhusu niungane na Waheshimiwa Wabunge, ndugu na marafiki katika kuwafariji
na kuwapa salamu za rambirambi familia, ndugu na wapiga kura wa marehemu
Mheshimiwa Abu Towegale Kiwanga aliyekuwa Mbunge wa Kilombero. Mungu aiweke roho ya marehemu mahali pema
peponi, Amina. Vilevile ningependa kutoa
salamu za rambirambi na kuwapa pole ndugu na wananchi wa Majimbo yaliyofiwa na
Wabunge wao katika kipindi hiki cha mwaka 2004/2005. Wabunge hao waliofariki ni marehemu Balozi
Ahmed Hassan Diria, aliyekuwa Mbunge wa Jimbo la Raha Leo, marehemu Kapteni
Theodos James Kasapira, aliyekuwa Mbunge wa Jimbo la Ulanga Mashariki, marehemu
Frank Michael Mussati, aliyekuwa Mbunge wa Kasulu Mashariki na marehemu Yete
Sintemule Mwalyego, aliyekuwa Mbunge wa Mbeya Vijijini. Mwenyezi Mungu azilaze roho za marehemu
mahali pema peponi, Amina.
3. Mheshimiwa Spika,
niruhusu pia niungane na Waheshimiwa Wabunge wenzangu katika kumpongeza; Mheshimiwa Jakaya Mrisho Kikwete, Mbunge wa Chalinze (CCM),
kwa kuchaguliwa kwake kuwa mgombea urais kwa tiketi ya Chama Cha
Mapinduzi. Aidha, ningependa kuwapongeza
wagombea urais watarajiwa waliokwishateuliwa na vyama vyao. Wote ninawatakia
mafanikio katika uteuzi wao na Tume ya Uchaguzi.
4. Mheshimiwa Spika, napenda
kutoa shukrani zangu za dhati kwa wale wote waliotuwezesha kutekeleza majukumu
ya Wizara yetu kwa kipindi kilichopita, na ambao wametuwezesha kupanga mipango
ya mwaka 2005/2006 na kuboresha hoja zetu ambazo tunaziwasilisha katika hotuba
hii. Aidha, natoa shukrani kwa wananchi
wote wa
Mwisho, ningependa kuelekeza
shukrani zangu kwa wananchi wote hususan wananchi wa Jimbo langu la Maswa kwa
kunienzi na kunifikisha hapa nilipo leo. Baada ya kikao hiki na baada ya Rais
kulivunja Bunge lako Tukufu nitakuwa nimetimiza takriban miaka 25 mfululizo
MUHTASARI WA UTEKELEZAJI WA ILANI
YA UCHAGUZI (NOVEMBA 1995 HADI 2005)
5. Mheshimiwa Spika, katika
kipindi cha miaka kumi utekelezaji wa majukumu na mipango ya Wizara yangu
umezingatia Ilani ya Uchaguzi ya CCM ya mwaka 1995 na 2000, Dira ya Taifa ya
Maendeleo 2025, Mkakati wa Kupunguza Umaskini, Sera ya Elimu ya Juu, Sera ya
Ufundi na Mafunzo, Sera ya Sayansi na Teknolojia pamoja na Mpango Kabambe wa
Wizara.
Nafurahi
kuliarifu Bunge lako Tukufu kwamba mafanikio katika kipindi hicho ni zaidi ya
asilimia tisini. Baadhi ya malengo
yaliyotekelezwa ni
·
kuweka
utaratibu wa kuwasaidia wanafunzi waliofaulu vizuri ambao wazazi wao hawana
uwezo wa kugharamia mafunzo ya elimu ya juu na ufundi;
·
kupanua,
kuimarisha na kuboresha elimu ya juu na ya ufundi pamoja na ujasiriamali ili
kusaidia ujenzi wa uchumi wa kisasa;
·
kuongeza
nafasi ya elimu kwa wanawake na kuweka mazingira mazuri ya kupata elimu hiyo
kuanzia elimu ya msingi hadi ya chuo kikuu;
·
kubuni
mpango wa kuwaandaa mabingwa katika fani mbalimbali za sayansi na teknolojia ya
viwanda nchini na nchi za nje;
·
kutoa
kipaumbele na kuweka mtandao bora wa vituo vya tafiti nchini na kusambaza
matokeo ya utafiti kwenye masoko; na
·
kuhakikisha
sayansi na teknolojia za kisasa zinabuniwa na kusambazwa kwa wanawake ili
kuwapunguzia harubu za kazi.
6. Mheshimiwa Spika, mafanikio katika maeneo mengine ni
·
Mamlaka
ya Elimu
·
Wizara yangu imeunda Bodi ya Mikopo kwa wanafunzi wa
Elimu ya Juu na Ufundi. Bodi ilizinduliwa rasmi tarehe 30 Machi, 2005 kupitia
chombo hiki, ni imani yangu kitawasaidia Watanzania wengi kupata nafasi za
elimu ya juu na ufundi.
·
Mpango Kabambe kwa kipindi cha 2003-2018
ulikamilishwa ili kuongoza utekelezaji wa shughuli za sekta za sayansi na
teknolojia, elimu ya juu na ufundi.
·
Serikali imetoa udhamini
kwa wanafunzi 262 wanaosomea udaktari katika vyuo vikuu binafsi ili kuongeza
idadi ya madaktari nchini.
·
Bunge lako Tukufu lilipitisha Azimio Na. 5 la Mwaka
2005 hapo tarehe 21 Aprili, 2005 Ili kukibadili Chuo cha Ufundi Mbeya kuwa
Taasisi ya Sayansi na Teknolojia kuanzia tarehe 1 Julai, 2005.
·
Wizara imefanya marekebisho ya Sheria ya iliyokuwa
Tume ya Taifa ya Mionzi (NRC) ambayo kwa sasa ni Taasisi ya Nguvu za Atomiki -
“Tanzania Atomic Energy Commission –TAEC”.
·
imekamilisha na kupitisha Bungeni Sheria ya Vyuo
Vikuu ya mwaka 2005 (Universities Act).
·
imehusisha
sekta binafsi katika kutoa huduma za usafi, ulinzi na mapokezi kuanzia tarehe 1
Desemba, 2004
·
Serikali imekamilisha mfumo wa kutumia gharama ya
mwanafunzi katika vyuo vikuu na vyuo vya ufundi.
·
idadi ya vyuo vya elimu ya juu na ufundi nchini
imeongezeka kutoka vyuo 23 mwaka 1995 hadi vyuo 43 mwaka 2005 na hivyo kutoa
fursa kwa Watanzania wengi zaidi kupata elimu ya juu.
-
vyuo vinne vimepewa barua ya mamlaka ya kuvianzisha
ambayo ni Chuo Kikuu cha Arusha, Chuo Kikuu Kishiriki cha Ushirika cha Stadi za
Biashara-Moshi na Chuo Kikuu Kishiriki kitarajiwa cha Tumaini
-
vyuo vinne vimepewa Hati ya Usajili wa muda. Vyuo
hivyo ni Chuo Kikuu cha Mount Meru-Arusha, Kituo cha Elimu ya Jamii
Changanyikeni-Dar es Salaam, Chuo Kikuu Kishiriki cha Afya cha Bugando-Mwanza
na Taasisi ya Elimu ya Juu ya Chuo Kikuu cha Aga Khan-Dar es Salaam,
-
vyuo saba vilipata Hati ya Usajili kamili navyo ni
Chuo Kikuu cha Taifa-Zanzibar, Chuo Kikuu cha Mzumbe, Chuo Kikuu cha
Zanzibar-Tunguu, Chuo Kikuu Kishiriki cha Iringa, Chuo Kikuu Kishiriki cha Tiba
cha Kilimanjaro (KCMC)-Moshi, Chuo Kikuu Kishiriki cha Elimu-Zanzibar na Chuo
Kikuu Kishiriki cha Makumira.
-
vyuo vikuu vinane vina Hati ya Ithibati kama
ifuatavyo:-Chuo Kikuu cha Kumbukumbu ya Hubert Kairuki, Mikocheni- Dar es
Salaam, Chuo Kikuu cha Mtakatifu Augustino cha Tanzania-Mwanza, Chuo Kikuu cha
Tumaini- Moshi, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam, Chuo Kikuu Kishiriki cha Usanifu
Majengo, Chuo Kikuu cha Kilimo cha Sokoine, Chuo Kikuu Kishiriki cha Sayansi na
Tiba cha Muhimbili na Chuo Kikuu Huria cha Tanzania.
MAFANIKIO YALIYOFIKIWA NA WIZARA TANGU
1995 HADI 2005
7. Mheshimiwa Spika, kwa upande wa mafanikio kwa kipindi cha miaka kumi,
serikali imepata mafanikio
katika maeneo mbalimbali ya elimu ya juu na ufundi, sayansi na teknolojia kama
vile maeneo ya udahili, ushirikishwaji wa sekta binafsi katika utoaji wa elimu
na huduma, kuboresha mazingira ya ufundishaji pamoja na urekebishaji wa mitaala
ili iendane na mahitaji ya soko la ajira na matumizi ya sayansi na teknolojia.
8. Mheshimiwa Spika, kwa upande wa udahili, idadi ya wanafunzi
waliojiunga na vyuo vya elimu ya juu na ufundi iliongezeka kutoka wanafunzi
14,076 mwaka 1995/96 hadi wanafunzi 48,236 mwaka 2004/05. Ongezeko hilo ni sawa
na asilimia 243. Idadi ya wanafunzi wa kike waliojiunga na vyuo hivyo katika
kipindi hicho iliongezekea kutoka 2,369 mwaka 1995 na kufikia 15,782 mwaka
2004/05, ongezeko hilo la wanafunzi 13,413 ni sawa na asilimia 566.
9. Mheshimiwa Spika, Wizara imeendelea na kuboresha miundombinu katika
taasisi kwa kutekeleza miradi ifuatayo:
·
ujenzi wa mabweni Chuo
Kikuu cha Dar es Salaam eneo la Mabibo yenye uwezo wa kulaza wanafunzi 4,200 na
mabweni mengine eneo la chuo yenye uwezo wa kulaza na wanafunzi 250.
·
ununuzi wa majengo ya
Tanzania Audit Corporation barabara ya Chole kwa ajili ya Hostel ya Chuo Kikuu
Kishiriki cha Sayansi na Tiba Muhimbili, yenye uwezo wa kutoa malazi kwa
wanafunzi 595.
·
ujenzi wa mabweni matatu
Taasisi ya Sayansi na Teknolojia Mbeya yenye uwezo wa kulaza wanafunzi 620.
·
ujenzi wa vyumba viwili
vya mihadhara vyenye uwezo wa kuhudumia wanafunzi 500 - Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.
·
ukamilishaji wa ujenzi wa
vyumba vya mihadhara vyenye uwezo wa kukaa wanafunzi 600 - Chuo Kikuu Kishiriki
cha Sayansi na Tiba Muhimbili.
·
ujenzi wa chanzo cha maji
Chuo Kikuu cha Kilimo cha Sokoine na Chuo Kikuu Mzumbe na tanki la maji Chuo
Kikuu Kishiriki cha Ardhi na Usanifu Majengo.
10. Mheshimiwa Spika, kwa lengo la kuimarisha utoaji wa huduma za elimu
ya juu na ufundi, serikali kupitia Bunge lako Tukufu limepitisha Sheria ya Vyuo
Vikuu inayotoa taratibu rahisi za kuanzisha vyuo vikuu na vile vya ufundi.
Aidha kwa ajili ya kutoa elimu yenye kukidhi mahitaji ya soko la ajira vyuo vya
elimu ya juu na ufundi vimefanya uchambuzi wa mitaala yake, matokeo ya
uchambuzi huo yamesaidia kurekebisha programmu zinazotolewa ili ziendane na
mahitaji ya soko la ajira.
11. Mheshimiwa Spika, serikali imeendelea kuhamasisha wananchi kupitia
vyombo mbalimbali vya habari kuhusu umuhimu wa kutumia sayansi na teknolojia
katika maisha yao ya kila siku. Kuanzia mwaka 1995, vipindi 52 vilitangazwa
kila mwaka kupitia Redio Tanzania Dar es Salaam. Aidha, serikali iliandaa mpango
wa miaka mitano (2003-2008) wa uendelezaji wa sayansi ya msingi nchini pamoja
na mwongozo wa kuwaendeleza wabunifu na wavumbuzi. Serikali pia iliendelea
kuwatunuku wananchi waliofanya vizuri hasa wanawake ambapo Tuzo ya Sayansi
ilitolewa kwa wasichana 27 waliofanya vizuri katika mitihani ya kumaliza Kidato
cha Nne mwaka 2001 hadi 2003 na wasichana watano waliomaliza Kidato cha Sita
mwezi Mei 2002 na 2003 katika masomo ya Hisabati, Kemia, Bailojia na Fizikia.
Wanafunzi wasichana waliopata Tuzo ya Kidato cha Nne mwaka 2001, wanagharamiwa
masomo yao ya Kidato cha Tano na Sita hadi Chuo Kikuu kulingana na maendeleo
yao ya kimasomo.
12. Mheshimiwa Spika, katika mwaka wa fedha 2004/05
Wizara iliandaa mkakati wa kuongeza idadi ya Walimu utakaokidhi mahitaji ya Mpango
wa Elimu ya Sekondari, hivyo imehuisha Vyuo viwili, Chang’ombe na Mkwawa kuwa
Vyuo Vishiriki vya Elimu vya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.
MAPITIO YA MWAKA
2004/2005
UTAWALA NA UTUMISHI
MAKAO MAKUU
13. Mheshimiwa
Spika, kwa upande
wa Utawala na Utumishi Makao Makuu katika mwaka 2004/05, Wizara yangu
imetekeleza yafuatayo:
·
imeajiri
watumishi 20 kwa ajili ya Makao Makuu na Vyuo vya Ufundi Mbeya na Arusha.
·
imewadhamini
watumishi 36 kwa ajili ya mafunzo ya muda mrefu na mfupi.
·
imetayarisha
mkataba wa utoaji huduma kwa wateja (Client Service Charter) kwa lengo la
kuboresha huduma zitolewazo na wizara.
·
imeshirikisha
sekta binafsi katika kutoa huduma za mapokezi, ulinzi na usafi kuanzia Desemba 2004.
·
imeendelea
kutumia mfumo wa wazi wa upimaji wa utendaji kazi kwa watumishi wa umma (Open
Performance Review and Appraisal System).
·
imeendesha
mafunzo kwa watumishi 43 kuhusu Sheria ya Manunuzi na Misingi ya Maadili katika
Utumishi wa Umma kwa lengo la kupambana na rushwa sehemu za kazi. Aidha,
imeendesha mafunzo ya kompyuta kwa watumishi 70.
·
imeendesha
mafunzo kuhusu masuala ya UKIMWI kama ifuatavyo:-
-
uelimishaji
rika (HIV/AIDS Peer Educators) kwa watumishi 37 na wanafunzi 34 toka Makao
Makuu ya Wizara, Vyuo Vikuu na Taasisi zake.
-
imejenga
uwezo wa kuratibu shughuli za UKIMWI kwa watumishi 20 toka Makao Makuu ya
Wizara, Vyuo Vikuu na Taasisi zake.
-
imetoa
ushauri nasaha kuhusu masuala ya UKIMWI
(HIV/AIDS Para-Counseling) kwa watumishi 70 Wizara Makao Makuu, Vyuo
Vikuu na Taasisi zake.
TUME YA TAIFA YA
UNESCO
14. Mheshimiwa
Spika, katika kipindi cha mwaka wa fedha 2004/2005 Tume ya Taifa
ya UNESCO imetekeleza maamuzi ya kikao cha 32 cha mkutano mkuu wa UNESCO. Katika kikao hiki miradi ifuatayo
iliidhinishwa kutekelezwa:
-
Mradi wa Kuboresha Maktaba ya Kituo cha Madini cha
Kusini na Mashariki mwa Afrika (Southern and Eastern Africa Mineral Centre).
-
Mradi wa Kuimarisha Ufundishaji wa Elimu ya Wanyama
kwa kutumia Teknolojia ya Mawasiliano katika Chuo Kikuu cha Kilimo cha Sokoine.
-
kuadhimisha miaka mia moja (100) ya Seminari ya
Rubya. Ushirikiano wa UNESCO utaiwezesha Seminari kutafakari jukumu lake la
kutoa elimu ya sekondari na kubuni mikakati mipya ya kuimarisha elimu hiyo
ikiwa ni pamoja na kuchangia maendeleo ya jamii inayoizunguka.
-
Mafunzo ya Uzamili kwa mtumishi mmoja katika eneo la
Haki za Binadamu.
-
Mradi wa Kikanda wa Kuimarisha Mtandao wa Shule
zilizoshirikishwa na shughuli za UNESCO katika Kanda ya Ziwa Victoria (UNESCO
Associated Schools’ Project).
-
Mradi wa kutoa mafunzo na kuimarisha vitendea kazi
kwa kituo cha Televisheni ya Taifa.
-
Tume iliratibu mafunzo ya muda mrefu na mfupi
yaliyofadhiliwa na UNESCO kwa kushirikiana na nchi wanachama.
·
kufanya tathmini ya miradi iliyotekelezwa mwaka
2003/2004 na taarifa zake kuwasilishwa UNESCO.
·
kufanikisha uwekaji saini Makubaliano kati ya UNESCO
na Serikali kuhusu uendeshaji wa Ofisi ya UNESCO Kanda ya Dar es Salaam. Ofisi
hii inawakilisha nchi za Comoro, Madagascar, Mauritius, Seychelles na Tanzania
yenyewe kama mwenyeji.
·
kuchapisha Jarida la TANZANIA AND UNESCO na kusambaza nakala zake kwa walengwa ndani na
nje ya nchi.
ELIMU YA JUU
15. Mheshimiwa Spika, katika
mwaka wa fedha 2004/05, Wizara yangu ilitekeleza yafuatayo:
·
kuunda Bodi ya kuratibu Mikopo ya Wanafunzi wa Elimu
ya Juu na Elimu ya Ufundi nchini na nje ya nchi.
·
kutayarisha kanuni za mikopo ya wanafunzi wa elimu
ya juu na elimu ya ufundi nchini na nje ya nchi.
·
kuratibu uboreshwaji wa mitaala na mbinu za
kufundishia kwa lengo la kuboresha elimu ya juu.
·
kutathmini utekelezaji wa mpango wa ugharamiaji
endelevu wa elimu ya juu.
·
kuelimisha wadau kuhusu upatikanaji na ugharimiaji
wa elimu ya juu ndani na nje ya nchi.
·
kuendeleza ushirikiano wa kielimu katika Jumuiya ya
Afrika Mashariki, Jumuiya ya Madola, Ushirika wa Maendeleo ya Kusini mwa Afrika
na nchi mbalimbali ambazo zina ushirikiano wa kielimu na Tanzania.
·
kuendeleza udhamini wa wanafunzi 1,100 wa Shahada ya
Kwanza ya Udaktari ambao kati yao, 262 wapo katika vyuo vikuu binafsi.
CHUO KIKUU CHA DAR ES SALAAM
16. Mheshimiwa Spika, katika
mwaka wa fedha 2004/05 Chuo Kikuu cha Dar es salaam kilitekeleza yafuatayo:
·
kuendesha mifuko ya kugharimia utafiti na kudhamini
wanafunzi.
·
kuendeleza eneo lililotolewa kwa ajili ya Taasisi ya
Sayansi za Bahari kwa kutayarisha michoro na ‘geosurvey’.
·
kupanua Maktaba ya Chuo ili iweze kutumiwa na
wanafunzi kwa saa 24.
·
kuendeleza utaratibu wa kudahili wanafunzi wa
udhamini binafsi.
·
kuongeza idadi ya wanafunzi wa kike kutoka wastani
wa asilimia 31 hadi kufikia asilimia 33.
·
kutoa mafunzo ya awali (pre-entry) kwa wanafunzi wa
kike katika masomo ya sayansi, uhandisi, teknolojia na takwimu.
·
kufanya tathmini ya kuvipandisha hadhi Vyuo vya
Ualimu vya Dar es salaam, Mtwara na Shule ya Sekondari ya Mkwawa kuwa Vyuo
Vikuu Vishiriki na Ambatanishi vya Chuo Kikuu cha Dar es Salaam.
·
kukamilisha ukarabati wa sehemu ya kafeteria
kuwezesha kutumika na wanafunzi wenye walemavu.
·
kutoa mafunzo kwa Wahadhiri katika utumiaji wa vifaa
vya ‘Video Conference’.
·
kudahili wanafunzi 4,514
wa mwaka wa kwanza kwenye programu za Shahada ya Kwanza.
·
kuboresha mitaala kulingana na hali halisi ya
matakwa ya wadau.
·
kuendeleza mikakati ya kuanzisha Chuo Kikuu
Kishiriki cha Madini, Nzega.
·
kutathmini mitaala (academic audit) kwa kutumia
wataalam kutoka nje.
·
kushirikisha sekta binafsi katika kutoa huduma
zisizo rasmi kama njia ya kuongeza ufanisi.
17. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2004/05, Chuo Kikuu cha Ardhi na Usanifu Majengo
kilitekeleza yafuatayo:
·
kuunda mitaala ya masomo
ya Shahada nyingine za Kwanza 12 na kusimamia kazi za kurekebisha mitaala ili
kozi za msingi zinazofanana zifundishwe kwa pamoja .
·
kutathmini na kuhuisha mitaala 12 na kufanya
mabadiliko pale panapostahili.
·
kuimarisha, kutangaza na kusimamia masuala ya kukuza
uhusiano kati ya Chuo na taasisi mbalimbali za kitaifa zisizopungua 50 na
kimataifa zisizopungua 20.
·
kuendelea na ujenzi wa jengo la ofisi 27 za Walimu
na madarasa 11 na kukarabati barabara za ndani na maegesho ya magari.
·
kukamilisha jengo la Utawala kwa fedha za ndani.
·
kudahili wanafunzi 1,060 kati yao wanafunzi wa kike
ni 188 ikiwa ni asilimia 18, waliodahiliwa kwa mwaka wa kwanza ni 279, kati ya
hao, wanafunzi 250 walipata udhamini wa serikali.
18. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2004/05, Chuo Kikuu Kishiriki cha
Sayansi za Afya Muhimbili kilitekeleza yafuatayo:
·
kukarabati na kuongeza uwezo wa maktaba ili iweze
kuchukua wanafunzi kufikia 80 na kuongeza matumizi ya jarida za elektronik.
·
kuwekeana mkataba wa maelewano na Hospitali Kuu ya
Taifa Muhimbili kuhusu utaratibu wa namna ya kuendesha sehemu ya shughuli zao
kwa pamoja.
·
kupata ardhi ya ukubwa wa ekari 3,800 huko Kibamba
na Kisarawe kwa ajili ya upanuzi wa Chuo.
·
kuendelea na matayarisho ya ukarabati wa hosteli
zilizoko Barabara ya Chole, Oystebay, zenye uwezo wa kuchukua wanafunzi 595.
·
kudahili wanafunzi wa Shahada mpya za BSc. Nursing
Midwifery na BSc. Nursing Management.
·
kusajili wanafunzi 1,467 kati yao wanafunzi wa kike
ni 462 ikiwa ni asilimia 31.5. Wanafunzi waliodahiliwa katika mwaka wa kwanza
ni 325.
·
kutoa mafunzo ya kompyuta kwa wahadhiri 32.
·
kuongeza uwezo wa nguvu za mtandao wa mawasiliano
kutoka megabit 10 kwa sekunde kuwa 100 megabit kwa sekunde.
·
kudhamini wafanyakazi 23 masomo ya sekondari na 9
masomo mengine
19. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2004/05, Chuo Kikuu cha Sokoine cha
Kilimo kilitekeleza yafuatayo:
·
miradi mbalimbali inayojumuisha utafiti na mafunzo
ya mbinu bora za kilimo kwa wakulima ikiwemo mradi wa bustani ya uzalishaji
mboga na matunda, mradi wa kilimo cha mseto (agro-forestry), mradi wa uhakika
wa chakula kwa wakulima wadogo wadogo, mradi wa mbuzi wa kienyeji wa kuzalisha
maziwa na nyama, mradi wa utafiti wa kufichua mabomu kwa kutumia panya buku na
mradi wa vanilla.
·
kutoa huduma za ushauri wa kilimo, utunzaji na
usimamizi wa mali ya asili, misitu na ufugaji kwa wakulima na wafanyakazi.
·
kukarabati majengo na mtandao wa mabomba ya maji.
·
kujenga maabara ya zoolojia na kituo cha
ujasiriamali na biashara.
·
kupanua jengo la maktaba ya kampasi ya Solomon
Mahlangu na kukamilisha tathmini ya ujenzi wa chanzo mbadala cha maji kwa ajili
ya kampasi hiyo. Kuendeleza ujenzi wa jengo la ‘Patholojia’ ya mbegu kwa
ufadhili wa DANIDA.
·
kukamilisha taratibu za kukifanya Chuo cha Ushirika
Moshi kuwa Chuo Kikuu Kishiriki cha Chuo Kikuu cha Sokoine cha Kilimo.
·
kuongeza idadi ya wanafunzi kutoka 2,280 kwa mwaka
2003/04 hadi wanafunzi 2,480 mwaka 2004/05 ongezeko hilo ni sawa na asilimia 8.
·
kununua majengo mawili (Balhabou hostels) kwa ajili
ya kulaza wanafunzi 188.
·
kuhuisha mitaala 15 ya Shahada za Kwanza ili kukidhi
mahitaji ya soko.
CHUO KIKUU HURIA CHA TANZANIA
20. Mheshimiwa Spika, katika mwaka wa fedha 2004/2005,
Chuo Kikuu Huria kilitekeleza yafuatayo:
·
kujenga
mtandao wa kompyuta makao makuu (Local Area Network) na kuunganisha katika
mtandao mkuu (Wide Area Network) vituo viwili vya mikoa, yaani Dar es Salaam na
Mtwara pamoja na kununua kompyuta.
·
kujenga
maabara ya kompyuta (30) pamoja na kununua kompyuta kwa matumizi ya mafunzo kwa
wanafunzi na wafanyakazi.
·
kutayarisha
mpango mkakati (Rolling Strategic Plan) wa chuo wa 2004/2005 – 2008/2009 ambao
umeanza kutekelezwa.
·
kutayarisha
Sera ya Matumizi ya Mawasiliano ya Kompyuta (ICT Policy) na mpango thabiti wa
kutekeleza sera ya matumizi ya kompyuta (ICT Masterplan) katika kufundishia na
kuboresha utawala.
·
kudahili wanafunzi 3,759 kati yao wanawake 1,033 na wanaume 2,721.
·
kuhamasisha
na kufikia uwiano wa asilimia 27 kati ya wanafunzi wa kike na wakiume
waliodahiliwa mwaka 2005. Lengo la muda mrefu ni kufikia asilimia 40 ifikapo
mwaka 2009.
CHUO KIKUU MZUMBE
21. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2004/05, Chuo Kikuu Mzumbe
kilitekeleza yafuatayo:
·
kuendeleza ujenzi wa maktaba ya Chuo kwa msaada wa
fedha kutoka Mfuko wa Elimu.
·
kuendeleza ukarabati wa majengo ya Chuo kwa ajili ya
malazi ya wanafunzi.
·
kukamilisha ukarabati wa jengo la zamani
lililogeuzwa kuwa bweni.
·
kununua majengo manne ya iliyokuwa benki ya NBC huko
Mbeya. Majengo hayo yanauwezo wa kuchukua wanafunzi 168 wa Shahada ya Kwanza au
84 wa Shahada ya Uzamili. Pia yana uwezo wa kuchukua wanasemina 27.
·
kusomesha Walimu saba katika ngazi ya Shahada ya
Udaktari wa Falsafa (PhD).
·
kusajili wanafunzi 2,550, kati yao wanafunzi wa kike
ni 955 ikiwa ni asilimia 37.5. Waliodahiliwa kwa mwaka wa kwanza ni 945.
BARAZA LA
ITHIBATI LA ELIMU YA JUU
22. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2004/05, Baraza la Ithibati la
Elimu ya Juu lilitekeleza yafuatayo:
·
kukagua na kutathmini mipango ya kuanzisha vyuo na
hatimaye kutoa Hati za Mamlaka ya kuanzisha vyuo vikuu vitano vya Mwenge
(Moshi), Ruaha (Iringa), Muslim (Morogoro),
Bishop Kisanji (Mbeya) na Azad (Zanzibar).
·
kukagua na kutoa Hati Stahili za Usajili katika vyuo
vinne vya Mzumbe, Chuo Kikuu cha Arusha, Chuo Kikuu cha Taifa cha Zanzibar na
Chuo Kikuu Kishiriki cha Bugando.
·
kukagua kwa dharura kwa lengo la kutatua matatizo
yaliyojitokeza katika uendeshaji na utawala wa Chuo Kikuu Zanzibar na Chuo Kikuu
cha Mount Meru.
·
kutathmini kwa lengo la kuidhinisha programmu za
masomo katika vyuo mbalimbali.
·
kufanya tathmini, kwa lengo la kutambua hadhi na
uhalali wa Vyeti, Stashahada na Shahada za Kawaida na Kanuni za Uzamili
kulingana na maombi ya wadau.
·
kuendesha warsha mbili za wadau wa sekta ya elimu ya
juu kuhusu taratibu za kuanzisha vyuo bila kukiuka maelekezo katika Katiba ya
Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na pia kuhusu nafasi ya elimu ya juu katika
maendeleo ya Tanzania.
·
kutoa machapisho na taarifa za kuelimisha umma
kuhusu mipango na taratibu za kupata elimu ya juu nchini na nje ya nchi (Guide
to Higher Education in Tanzania).
23. Mheshimiwa Spika, katika mwaka wa fedha 2004/05,
Mamlaka ya Elimu Tanzania ilitekeleza yafuatayo:
·
kukamilisha ziara za mikoa, kufikia ishirini, kwa
madhumuni ya kuwahamasisha wadau kuchangia katika Mfuko wa Elimu, kuanzisha
Mifuko ya Elimu katika Halmashauri za Wilaya na kuwekeza zaidi katika miradi ya
elimu.
·
kuanzisha kipindi maalum cha redio kijulikanacho
kama UJUE MFUKO WA ELIMU, madhumuni yake ikiwa ni kuwashirikisha wadau kutoa
maoni yao juu ya Mfuko wa Elimu na kuwahamasisha kuchangia katika Mfuko na
kuwekeza kwenye miradi ya elimu. Kipindi hiki hurushwa kila siku ya Jumapili
saa 12.15 hadi saa 12.30 kupitia Radio Tanzania.
·
kutoa machapisho na vipeperushi vinavyoelimisha
kuhusu Mfuko na shughuli za Mamlaka ya Elimu Tanzania.
·
kutoa ruzuku na mikopo yenye jumla ya Sh.
5,778,445,647 hadi mwezi April 2005 katika vyuo na shule 27.
·
Mfuko wa Elimu ulizinduliwa rasmi na Makamu wa Rais,
Mheshimiwa Dokta Ali Mohamed Shein tarehe 11 Machi, 2005 na kiasi cha Sh 106
million zilichangishwa.
·
kuandaa mpango mkakati (strategic plan) wa miaka
mitano wa kuanzia 2005/06 hadi 2009/10.
IDARA YA UFUNDI
24. Mheshimiwa Spika, katika
mwaka wa fedha 2004/2005, Wizara yangu imefanya yafuatayo:
·
kugharamia
mafunzo ya watumishi 20 wa Vyuo vya Ufundi vya Mbeya, Arusha na Makao Makuu
katika ngazi ya Udaktari wa Falsafa, Shahada ya Uzamili, Diploma ya Uzamili na Stashahada
ya Juu ya Uhandisi.
·
kukarabati
mitambo, majengo na vifaa mbalimbali katika Vyuo vya Ufundi vya Arusha na Mbeya
kwa gharama ya shilingi 64,281,200/=. Aidha, imenunua vifaa vya kufundishia
vyuoni vyenye thamani ya shilingi 195,597,000/=.
·
kutoa
mafunzo maalumu (Access Course) kwa wasichana 19 katika mpango maalumu wa
kujiunga na elimu ya ufundi katika vyuo vya Arusha na Mbeya.
·
kutoa
mafunzo maalumu ya ualimu (Pedagogical Training) kwa Maafisa Elimu 25
walioajiriwa katika Vyuo vya Mbeya na Arusha.
·
kununua
mashine na mitambo yenye thamani ya shilingi milioni 400 kwa ajili ya Chuo cha
Ufundi Mbeya katika kuimarisha ufundishaji wa Stashahada ya Juu ya Uhandisi.
·
kununua
vitabu vya kiada na rejea vyenye thamani ya shilingi milioni 85 katika fani za
mitambo, umeme, magari, usanifu majengo, ujenzi na masomo ya jumla kwa Vyuo vya
Ufundi vya Arusha na Mbeya.
·
kumpata
Mtaalamu Mwelekezaji (Consultant) kwa ajili ya kuhuisha Sera ya Elimu ya Ufundi
na Mafunzo ya mwaka 1996.
·
kuendelea
kujenga bweni kwa ajili ya wanafunzi wa kike katika Chuo cha Ufundi Mbeya lenye
uwezo wa kuchukua wanafunzi 64.
·
kuongeza
udahili wa wanafunzi katika Chuo cha Sayansi za Jamii Kivukoni kutoka 108 hadi
202.
·
kukamilisha
upatikanaji wa hati miliki ya eneo la Bububu Zanzibar kwa matumizi ya Chuo cha
Sayansi za Jamii Kivukoni.
·
kukamilisha
mtandao wa “Internet” na tovuti ya Chuo cha Sayansi za Jamii Kivukoni.
·
kununua
kompyuta 35, printa, mashine ya kurudufu na vitabu.
·
kukibadili
Chuo cha Ufundi Mbeya (Mbeya Technical College) kuwa Taasisi ya Sayansi na
Teknolojia Mbeya (Mbeya Institute of Science and Technology – MIST).
25. Mheshimiwa Spika, katika kipindi cha mwaka wa fedha
2004/2005 Taasisi ya Teknolojia Dar es Salaam imefanikiwa kutekeleza yafuatayo:
·
kuanza kutumia mitaala mipya ya masomo katika ngazi ya Shahada ya
Uhandisi (Bachelor of Engineering) katika fani za Ujenzi, Mitambo, Umeme, na
Mawasiliano Angani
·
kukarabati maabara 3 za Taasisi, hosteli 1 ya wanafunzi iliyoko
Chang’ombe pamoja na mabweni 3 yaliyopo kwenye eneo la Taasisi baada ya kupata
kiasi cha Shilingi milioni 165 kutoka Mfuko wa Elimu.
·
kugharamia
mafunzo kwa watumishi 41 katika ngazi ya Diploma (1), Stashahada ya Juu ya
Uhandisi/Shahada ya Uhandisi (5), Shahada ya Uzamili (18) na Udaktari wa
falsafa (17).
·
kuendelea
kuimarisha ushirikiano na nchi wahisani, mashirika ya kimataifa, vyuo vya elimu
ya juu na vya ufundi vilivyo nchini na vya kimataifa kama ifuatavyo:-
-
kuendeleza
mkataba na Serikali ya Watu wa China kwa kupeleka watumishi watatu China kwa
ajili ya mafunzo ya Shahada ya Uzamili ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano
(ICT).
-
kushirikiana
na Chuo cha “Leeds Metropolitan University” kuendesha kozi ya Uzamili “MSc. in Facilities
Management” kwa udhamini wa “Association of Commonwealth Universities”.
-
kuendeleza
mradi wa utafiti juu ya taka ngumu (Solid Waste Management) chini ya udhamini
wa “British Council”.
-
kuendeleza
ushirikiano na “Cape Town University of Technology” kupitia mikutano kati ya
vyuo husika na kubadilishana watumishi kwa muda mfupi.
-
kuendeleza
ushirikiano na Taasisi ya “e-Degree” (Afrika Kusini) kutoa mafunzo ya shahada
mbalimbali kupitia mtandao wa kompyuta.
-
kuendeleza
ushirikiano na Vyuo vya Ufundi barani Afrika chini ya utaratibu wa “Commonwealth Association of Polytechnics in
Africa” (CAPA) kwa kushirikisha
wahadhiri watatu (3) katika warsha ya kujenga uwezo kwenye usimamizi wa mafunzo
na masuala ya jinsia.
-
kuendeleza
mkataba na Shirika la Maendeleo la Sweden (SIDA) wa kukuza Teknolojia ya Habari
na Mawasiliano (ICT) kwa kuanza kufundisha programu mpya inayotoa cheti cha
IT-Basic Technician.
BARAZA LA TAIFA LA ELIMU YA
UFUNDI
26. Mheshimiwa
Spika, kwa mwaka wa fedha wa 2004/2005, Baraza la Taifa la Elimu ya Ufundi
limetekeleza yafuatayo:
·
kusajili
vyuo vya ufundi 52 kati ya hivyo 35 vimepewa Hati ya Usajili Kamili (Full
Registration) na 17 Usajili wa Muda (Provisional Registration).
·
kukagua
na kutoa Hati ya Ithibati Kamili (Full Accreditation) kwa vyuo 5 na Ithibati ya Muda (Provisional
Accreditation) vyuo 17.
·
kuidhinisha
kuanzishwa na kuanza kutolewa kwa elimu na mafunzo ya ufundi katika chuo kimoja
binafsi cha “St. Joseph College of Engineering and Technology” cha Dar es
Salaam.
·
kuweka
viwango vya mafunzo (standards of training programmes) kwa programu 12 za elimu
na mafunzo ya ufundi.
·
kuidhinisha
mitaala inayozingatia umahiri wa wanafunzi kwa programu za mafunzo 36. Mitaala
hiyo tayari imeanza kufundishwa katika Taasisi ya Teknolojia Dar - es - Salaam
na chuo binafsi cha “St. Joseph College of Engineering and Technology”. Aidha,
mitaala mipya inayozingatia umahiri itaanza kufundishwa pia katika Chuo cha
Mipango cha Dodoma, Chuo cha Bahari cha Dar es Salaam mara mwaka mpya wa masomo
utakapoanza.
·
kutayarisha
mitaala mipya kwa progamu za mafunzo 6 katika eneo la mafunzo la Uhandisi na
Sayansi zingine. Mitaala hiyo itaanza kufundishwa katika vyuo vya ufundi vya
Arusha, Karume (Zanzibar) na Taasisi ya Sayansi na Teknolojia ya Mbeya (MIST)
mara mwaka mpya wa masomo utakapoanza.
·
kuendelea
kuratibu Mitihani ya Kitaifa ya Ufundi Sanifu (Full Technician Certificate) na
Stashahada ya Juu ya Uhandisi (Advanced Diploma in Engineering) kwa
kushirikiana na Baraza la Taifa la Mitihani (NECTA).
·
kutayarisha
taratibu na kanuni za usajili wa wataalam, walimu na mafundi wengine
wanaofundisha katika vyuo vya ufundi kwa lengo la kuhakiki sifa za wataalam
hao. Aidha Baraza limeendesha mafunzo katika kanda sita kuhusu usajili wa
wataalam wanaofundisha katika vyuo vya ufundi.
IDARA
YA SAYANSI NA TEKNOLOJIA
27. Mheshimiwa Spika, katika
kipindi cha mwaka wa fedha cha 2004/2005 Wizara yangu imetekeleza yafuatayo:
·
kuwasilisha kwenye Bunge lako Tukufu na kuridhia
mikataba minne na itifaki moja inayolenga kukuza na kusimamia matumizi salama
na ya amani ya nishati ya nyuklia kwa maendeleo ya Taifa, kama ifuatayo:-
-
azma
ya kutokomeza au kutoendeleza utengenezaji na matumizi ya silaha za nyuklia
(Non-Proliferation of Nuclear Weapons Treaty-NPT).
-
kutumia
Nishati ya Nyuklia kwa shughuli za amani tu na siyo katika utengenezaji wa
Silaha za Nyuklia (Safeguards Agreement).
-
Itifaki
ya Kimataifa “Additional Protocol to Safeguards Agreement”.
-
azma
ya kutoa Taarifa ya Ajali ya Nyuklia Mapema (Early Notification of Nuclear
Accident).
-
Misaada
ya Kushughulikia Ajali ya Nyuklia au Dharura ya Ki-Radiolojia (Convention on
Assistance in Case of a Nuclear Accident or Radiological Accidents).
·
kuandaa Mkataba unaolenga Kusimamia Utunzaji wa
Ulinzi wa Vyanzo vya Nyuklia “Convetion on Physical, Protection on Nuclear
Material”, Maazimio ya Mkataba huu yaliwasilishwa na kupitishwa katika Kikao
cha Bunge cha mwezi Aprili mwaka 2005.
·
kuandaa na kupitishwa Bungeni katika kikao chake cha
mwezi Aprili 2005 Sheria iliyounda Taasisi ya Kumbukumbu ya Mwalimu Nyerere
(The Mwalimu Nyerere Memorial Academy).
·
kuwasilisha Baraza la Mawaziri, Waraka wa Baraza la
Mawaziri kuhusu Utungaji wa Sera ya Bioteknolojia baada ya kujadiliwa na wadau mbalimbali.
·
kuandaa na kuboresha maeneo ya ushirikiano katika
sayansi na teknolojia kati ya Serikali
ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania na Serikali za Cuba, Korea, Vietnam na
Switzerland.
·
kufanya maandilizi ya uanzishwaji wa Kituo cha
Radianuclide Monitoring Chuo Kikuu cha Dar es Salaam chini ya CTBTO.
·
kusaini Hati ya Maelewano “Memorandum of
Understanding” ya Ushirikiano kati ya Serikali ya Tanzania na Serikali ya
Uswiss katika kuendeleza ujuzi na mafunzo katika maeneo ya utafiti wa kisayansi
na kiteknolojia pamoja na uboreshwaji wa miundo mbinu ya asasi, taasisi za
utafiti na maendeleo.
·
kufanya mazungumzo mapya ya mashirikiano kati ya
Serikali ya Tanzania na Serikali ya Jamhuri ya Watu wa China kuhusu Mradi wa
Nishati ya Jua utakaotekelezwa katika Kijiji cha Mwasayi, Wilayani Maswa. Aidha
taarifa ya Maelewano “Memorandum of Understanding” ya Ushirikiano kati ya Serikali
hizo mbili imeandaliwa na inatarajiwa kusainiwa hivi karibuni.
·
kuandaa na kurusha hewani vipindi 52 kupitia Redio
Tanzania Dar es Salaam, vinavyohusu umuhimu wa kutumia sayansi na teknolojia.
28. Mheshimiwa Spika, Wizara
yangu iliendelea kutoa Tuzo ya Wizara kwa wasichana ishirini (Kidato cha Nne
wasichana kumi na moja na Kidato cha Sita wasichana tisa) waliofanya vizuri na
kuongoza kwa upande wa wasichana katika masomo ya sayansi ya msingi (hisabati,
kemia, fizikia na bailojia) katika mwaka wa 2004. Vile vile ilitoa Tuzo hiyo
kwa wasichana kumi na tatu waliofaulu mwaka wa kwanza wa 2003/2004 na kuongoza
katika masomo ya sayansi katika Chuo Kikuu cha Dar Es Salaam na Chuo Kikuu cha
Kumbukumbu ya Hubert Kairuki.
29. Mheshimiwa
Spika, Wizara yangu kwa kushirikiana na Ofisi ya Rais - Tawala za Mikoa na
Serikali za Mitaa (TAMISEMI) ilifanya
mkutano wa pamoja kuhusu uundwaji wa Kamati za Sayansi na Teknolojia katika
ngazi za Mikoa na Wilaya ili kufikisha dhana ya sayansi na teknolojia.
TUME YA
TAIFA YA SAYANSI NA TEKNOLOJIA
30. Mheshimiwa Spika, katika
kipindi cha mwaka wa fedha 2004/2005, Tume ya Taifa ya Sayansi ya Teknolojia
ilitekeleza yafuatayo: -
·
kufuatilia wabunifu na wagunduzi wenye vipaji maalum
katika mikoa ya Iringa, Mbeya, Mwanza,
Rukwa na Kagera na jumla ya vijana 26 walipatikana.
·
kuendelea kufadhili miradi ya utafiti kulingana na
vipaumbele.
·
kuendelea kutoa mafunzo mbalimbali kwa watafiti ili
kuweza kutayarisha miradi ya utafiti inayokubalika kitaaluma.
·
kubuni jiko sanifu na kuwapatia mafunzo mafundi
wadogo wadogo 52 katika mkoa wa Dar es Dalaam na Dodoma. Jumla ya majiko 500 yamesambazwa mikoani.
·
kushirikiana na Shirika la Nyumbu kutengeneza trekta
dogo linaloongozwa kwa mkono ambalo linafanyiwa majaribio.
·
kushirikiana na Wakala wa Usajili wa Leseni za
Biashara, Tume imeanzisha na kuisajili kama kampuni IP – Forum inayojumuisha
wanataaluma, watafiti, wagunduzi na wanachi kwa ujumla kwa lengo la kulinda
bunifu za wanasayansi na teknolojia.
·
kuendelea kukarabati jengo la Tume.
·
kukamilisha uanzishaji wa Masjala ya Taifa ya
Utafiti (MTU) itakayowezesha upatikanaji wa taarifa mbali mbali za utafiti
kutoka ndani na nje ya nchi. Taarifa
kamili ya Masijala hiyo inapatikana katika: http://www.research.or.tz
·
Kuimarisha mtandao wa mawasiliano kwa kusambaza
leseni za “software” za “Microsoft Office” kama vile za “Windows 2000” na
“Microsoft Office XP” ili kuwanusuru Watanzania kutumia “Microsoft” zisizo
halali. Aidha iliweza kununua kompyuta 1000 kutoka kwa taasisi zisizo za
Kiserikali kutoka nje ya nchi
na kuzisambaza.
·
Kutoa mafunzo ya kompyuta kwa watumishi 300 kutoka
Serikalini, wafanya biashara, wanasiasa (Waheshimiwa Wabunge na Madiwani).
TUME YA TAIFA YA NGUVU ZA ATOMIKI
31. Mheshimiwa Spika, katika
kipindi cha mwaka wa fedha 2004/2005 Tume ya Taifa ya Nguvu za Atomiki
ilitekeleza yafuatayo:
·
kutoa huduma ya upimaji wa mionzi (Personnel
Radiation Monitoring) kwa wafanyakazi wa mionzi 1,000 kati ya 1,200 kutoka
katika vituo 121 kati ya vituo 250. Aidha ilikagua
vituo 135 kati ya vituo 250 vya mionzi.
·
kufuatilia vituo 23 vilivyokuwa vimefungiwa ili
kuhakikisha havikiuki agizo la kusimamisha huduma za X-ray ambapo vituo tisa
(9) vilirekebisha kasoro zilizoonekana wakati wa ukaguzi na kuruhusiwa tena
kuendelea na kutoa huduma za X-ray.
·
kufanya marejeo ya kanuni za kinga ya mionzi “The
Protection from Radiation (Code of Practice) Regulations 1990” ambapo kanuni
mpya, zinazoitwa “The Atomic Energy Protection from Ionizing Radiation
Regulations 2004” zimetayarishwa.
·
kutoa elimu ya kinga ya mionzi kwa njia za redio na
vipindi vya television. Aidha Tume iliendesha semina nne (4), moja kati ya hizo
zikiwa ni kwa watumiaji wa mionzi (Radiographers), mbili kwa ajili wafanya kazi
katika migodi na nyingine ya “power conditioning”.
·
kuratibu na kusimamia utekelezaji wa miradi minane
(8) mradi wa kutokomeza mbung’o Mafia na Babati; na ule wa kuendeleza mifugo,
Zanzibar baada ya utokomezaji wa mbung’o inayogharamiwa na Shirika la Kimataifa
la Nguvu za Atomic (IAEA) inayotumia teknolojia ya mionzi hapa nchini. Miradi
ambayo Taasisi husika zilipatiwa zaidi ya dola za kimarekani 770,000 kama
vifaa, mafunzo kwa wataalamu wake, na ushauri wa kitaalamu.
·
kutoa leseni ya kutumia mionzi kwa vituo 145
·
kuanza kutumia jengo la Kuhifadhi mabaki ya vyanzo
vya mionzi.
·
kukagua sampuli 2,800 za vyakula, mbolea na bidhaa
nyingine za vyakula ili kudhibiti viwango vya mionzi katika vyakula
viingizwavyo na viendavyo nje ya nchi (imports and exports).
·
kufanya matengenezo ya mashine 18 za x-ray na vifaa
vingine vya nyuklia.
·
kuhakiki (calibrate) vifaa 28 vya kupima mionzi
ambapo vifaa kumi na mbili(12) vikiwa vya hapa nchini na 16 kutoka nchi za
·
kugharamia masomo ya Shahada ya Uzamili katika
Sayansi (Msc) na Sheria (LLM) kwa
wafanyakazi wawili wa Taasisi.
·
kuanzisha maabara ya X-Ray (XRF) Fluorescence
Spectroscopy na X-Ray Diffraction (XRD).
·
kuanzisha maktaba ya kupatia taarifa za Kimataifa za
Nyuklia (International Nuclear Information System-INIS), kupitia mradi wa IAEA.
·
kuimarisha usalama katika vituo vyenye vyanzo vya
mionzi kwa kuweka vyombo vya kutoa tahadhari (Security Alarm Systems na Radio
Call) katika Vituo vyake vilivyopo Ocean Road Cancer Institute, Tanga, Central
Radioactive Waste Management Facility ya Tume iliyoko Njiro, katika ofisi za
Tume - Arusha, Chuo Kikuu cha Dar es Salaam na Hospital ya Taifa ya Muhimbili.
·
kutangaza katika Gazeti la Serikali orodha ya
watumiaji wa vyanzo vya mionzi ayonisha ambao walikidhi masharti ya usalama wa
utumiaji wa vyanzo vya mionzi na kupata leseni kwa kipindi 2003/2004.
32. Mheshimiwa
Spika, katika
mwaka wa fedha 2005/06, Idara ya Utawala na Utumishi inatarajia kutekeleza
yafuatayo:
·
kudhamini
watumishi 49 mafunzo ya muda mrefu na mfupi ndani na nje ya nchi.
·
kuendesha
mafunzo ya kompyuta na mifumo ya habari (IT) kwa watumishi 150 katika sehemu za
kazi (in-house training).
·
kushirikisha
sekta binafsi katika utoaji wa huduma zisizo rasmi (no-core functions) katika
Vyuo vya Ufundi Mbeya na Arusha hususan huduma za ulinzi, usafi na chakula.
·
kutekeleza
mfumo wa uwazi wa upimaji utendaji kazi kwa watumishi (Open Performance Review
and Appraisal System).
·
kuajiri
watumishi 73 kwa ajili ya Makao Makuu ya Wizara, Vyuo vya Ufundi Mbeya na
Arusha. Aidha, Wizara inatarajia kuajiri wanataaluma na watumishi wengine 405
kwa ajili ya Vyuo Vikuu, Taasisi zake kwa lengo la kupunguza uhaba wa
wafanyakazi.
·
kuendelea
kuwaelimisha watumishi wa Wizara kuhusu mpango wa serikali wa kuboresha
utendaji kazi na huduma bora kwa umma.
·
kuhamasisha
watumishi kupima afya zao na kutoa huduma kwa watakaojitokeza kwa hiari
·
kuendelea
kutekeleza mkakati wa kuwaelimisha wananchi na watumishi kupitia vyombo vya
habari kuhusu taratibu za kupata huduma zitolewazo na Wizara kwa lengo la
kupiga vita rushwa.
33. Mheshimiwa
Spika, katika kipindi cha mwaka 2005/2006 Tume ya Taifa ya
UNESCO inatarajia kufanya yafuatayo:
·
kuandaa, kwa kushirikiana na asasi za kiserikali na
zisizo za kiserikali, Programu na Bajeti ya UNESCO kwa kipindi cha 2006-2007.
·
kuratibu utekelezaji na kufanya tathmini ya miradi
inayoendelea na ile itakayoidhinishwa kwa kipindi cha 2006-2007
·
kuifanyia mapitio Katiba ya Tume ya UNESCO kwa lengo
la kuipa Tume na Sekretarieti yake nguvu zaidi za kiutendaji.
ELIMU YA
JUU
34. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2005/06, Wizara yangu inatarajia
kutekeleza yafuatayo:
·
kuelimisha wanafunzi na umma kwa ujumla kuhusu
nafasi za elimu ya juu nchini na nje ya nchi.
·
kukamilisha utayarishaji wa kanuni chini ya Sheria
ya Vyuo Vikuu ya mwaka 2005
na kusimamia utekelezaji wake.
·
kuelimisha wadau kuhusu upatikanaji wa mikopo kupitia
Bodi ya Mikopo ya Wanafunzi wa Taasisi za Elimu ya Juu na Ufundi.
·
kutathmini Sera ya Elimu ya Juu na kutoa mapendekezo
ya kuiboresha.
·
kuratibu mafunzo kwa viongozi wa serikali na
mashirika ya umma wa ngazi ya kati na juu. Mafunzo hayo ambayo yatagharamiwa
baina ya serikali na watendaji wakuu wa mashirika mbalimbali (CEO) yanalenga
kuboresha ufanisi ili kuimarisha mchango wa sekta binafsi katika kukuza uchumi
wa Taifa.
·
kushughulikia urejeshwaji wa utaratibu wa serikali
wa kudhamini wanafunzi nje ya nchi kwa baadhi ya fani muhimu kitaifa ambazo
hazipatikani nchini au nafasi zake ni finyu.
·
kuendeleza ushirikiano wa kielimu katika Jumuiya ya
Afrika Mashariki, Jumuiya ya Madola, Ushirika wa Maendeleo ya Nchi zilizo
Kusini mwa Afrika na nchi mbalimbali zilizo na ushirikiano wa kielimu na
Tanzania.
·
kuendelea kudhamini wanafunzi wa Shahada ya Kwanza
ya Udaktari. Kwa mwaka 2005/06, Wizara itadhamini wanafunzi 1,427 (1,060 katika
Chuo Kikuu Kishiriki cha Sayansi za Afya Muhimbili na 367 katika Vyuo Vikuu binafsi).
·
kudhamini wafanyakazi na wanataaluma 40 katika
Shahada za Uzamili na Shahada za Juu za Falsafa. Kati yao 27 ni wa Shahada ya
Uzamili na 13 ni wa Shahada ya Juu ya Falsafa. Hatua hii inachangia katika
kuongeza idadi na uimarishaji wa wanataaluma katika vyuo vikuu nchini.
35. Mheshimiwa Spika, katika mwaka wa fedha 2005/06 Chuo, Kikuu cha
Dar es salaam kinatarajia kutekeleza yafuatayo;
·
kudahili wanafunzi 3,440 wa Shahada ya Kwanza na 420
wa Stashahada ya Ualimu.
·
kukamilisha ujenzi wa madarasa makubwa mawili yenye
uwezo wa kila moja kukaliwa na wanafunzi 1,000.
·
kuendeleza Sehemu ya Buyu iliyotolewa na Serikali ya
Mapinduzi Zanzibar.
·
kuanzisha Chuo Kikuu Kishiriki cha Elimu cha Dar es
Salaam.
·
kuanzisha programu za Stashahada na Shahada za
Ualimu kwenye Chuo Kikuu Kishiriki cha Elimu cha Dar es Salaam.
·
kuboresha huduma ya maji kwenye Mabweni ya Mabibo.
·
kutoa elimu ya ujasiriamali kwa wanafunzi wengi
chuoni.
·
kuanzisha ukarabati wa Chuo Kikuu cha Elimu cha
Chang’ombe na Mkwawa.
·
kutoa mafunzo maalum kwa wadahiliwa wa kike kwenye
fani za Sayansi, Teknolojia, Uchumi na Takwimu kwa lengo la kuongeza wahitimu
wa kike kwenye fani hizo.
·
kuchapisha na kusambaza matokeo ya utafiti kwa wadau
kupitia majarida mbalimbali ya ndani na nje ya nchi.
·
kushirikiana na taasisi zingine ndani na nje ya nchi
katika kufanya utafiti.
·
kuendelea kutoa elimu juu ya UKIMWI na ushauri
nasaha kwa jumuiya ya Chuo Kikuu.
CHUO KIKUU KISHIRIKI CHA ARDHI NA USANIFU MAJENGO
36. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2005/06, Chuo Kikuu cha Ardhi na
Usanifu Majengo kinatarajia kutekeleza yafuatayo:
·
Kuendelea na utayarishaji wa sera na programu katika
kuboresha ufanisi wa uendeshaji wa Chuo.
·
kuongeza udahili wa wanafunzi, kufikia 350 sawa na
ongezeko la asilimia 40.
·
kuendelea kurekebisha mitaala ili kuruhusu kozi
nyingi za msingi na zingine zinazofanana zifundishwe kwa pamoja katika idara
mbalimbali ili kuimarisha ufanisi wa utoaji mafunzo.
·
kuendeleza wafanyakazi wa Chuo kimasomo.
·
kuimarisha uwiano kati ya wanawake na wanaume kwa
kukamilisha na kutekeleza Sera ya Jinsia itakayosimamia shughuli za jinsia.
·
kuimarisha mahusiano na taasisi mbalimbali za
kitaifa na kimataifa zinazohusiana na taaluma za makazi na mazingira.
·
kuimarisha na kuratibu matumizi ya teknolojia ya
mawasilano (ICT) katika shughuli za ufundishaji na uendeshaji wa Chuo.
·
kukarabati mabweni matatu, ofisi 13, vyoo 10, na
nyumba 10 wanazoishi wafanyakazi wa Chuo.
·
kujenga madarasa makubwa 6 yenye uwezo wa wanafunzi
200 kila moja.
37. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2005/06, Chuo Kikuu Kishiriki cha
Sayansi za Afya Muhimbili kinatarajia kufanya
yafuatayo:
·
kuendeleza ukarabati wa nyumba zilizonunuliwa kwa
ajili ya matumizi ya hosteli za wanafunzi zilizopo Barabara ya Chole, Dar es
salaam.
·
kujenga kumbi kubwa mbili za kisasa za kufundishia,
zenye uwezo wa kuchukua wanafunzi 350 kila moja, ambazo pia zitakuwa na jumla
ya vyumba 40 vya ofisi.
·
kuendelea na upanuzi wa maktaba, kuweza kuhudumia
watumiaji 1,300 kwa wakati mmoja, ikilinganishwa na uwezo wa watumiaji 200 hivi
sasa.
·
kuanza kuendeleza ardhi ya Chuo iliyoko
Kibamba/Kisarawe.
TAASISI YA UANDISHI
WA HABARI NA MAWASILIANO YA UMMA
38. Mheshimiwa Spika, Taasisi ya Uandishi wa Habari na Mawasiliano ya
Umma, inatarajia kufanya yafuatayo:
·
kuongeza madarasa matano yenye uwezo wa kutumika na
wanafunzi 480.
·
kudahili wanafunzi 100, kati yao 80 kwa udhamini wa
serikali 20 udhamini binafsi.
·
kuzungusha ukuta katika eneo la Taasisi ili
kuimarisha usalama wa mali na vifaa vya taasisi.
·
kuendeleza tafiti mbalimbali na kutoa ushauri.
·
kuimarisha kituo cha Redio kwa kununua “Outside
Broadcasting Van–OBVAN” na “transmitter” (Radio Mlimani FM) ili matangazo yake
yaweze kusikika sehemu nyingi nchini.
39. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2005/06, Chuo Kikuu cha Sokoine cha
Kilimo kinatarajia kufanya yafuatayo:
·
kuendelea kushirikiana na wahisani pamoja na
serikali katika kutoa huduma za ushauri wa kilimo, utunzaji wa mali ya asili,
misitu na ufugaji kwa wakulima na wafanyakazi.
·
kudahili wanafunzi 1,000 wa Shahada za Kwanza na
wanafunzi 300 wa Shahada za Juu.
·
kuendeleza miradi ya utafiti kama ifuatavyo:
-
miradi inayojumuisha utafiti na mafunzo ya mbinu
bora za kilimo kwa wakulima.
-
kushirikiana na vyuo vingine vya nchi zilizoendelea
na zinazoendelea katika utafiti na kutoa taarifa za utafiti ndani na nje ya
nchi.
·
kuendeleza miradi ya maendeleo kama ifuatavyo:
-
kuanza ujenzi wa mabweni 10 ya wanafunzi yenye uwezo
wa kulaza wanafunzi 3,000.
-
kukamilisha uwekaji wa Mtandao wa Kompyuta (LAN)
katika Kampasi ya Solomon Mahlangu.
-
kukarabati vyumba 25 na mtandao wa mabomba ya maji
chuoni.
-
kuanza ujenzi wa vyumba viwili vya mihadhara vyenye
uwezo wa wanafunzi 500 kila moja.
-
kuboresha mazingira ya sehemu wanamoishi wanafunzi
na wafanyakazi.
-
kuboresha mazingira ya kusomea na kufundishia.
-
kukamilisha ujenzi wa maabara ya zoolojia.
-
kukamilisha upanuzi wa maktaba iliyopo Solomon
Mahlangu ili kuongeza uwezo wa kuhudumia watumiaji kutoka 300 hadi 1,000.
-
kukamilisha ujenzi wa Kituo cha Ujasiriamali na
Biashara
-
kukamilisha
ujenzi wa Maabara ya Patholojia ya Mimea.
CHUO KIKUU
KISHIRIKI CHA USHIRIKA NA STADI ZA BIASHARA
40. Mheshimiwa Spika, katika mwaka wa fedha 2005/06, Chuo Kikuu Kishiriki cha Ushirika na
Stadi za Biashara - Moshi kinatarajia kufanya yafuatayo:
·
kuboresha miundombinu kwa kuweka mtandao wa kisasa
kwenye maktaba na kutengeneza upya mpango kabambe wa Chuo.
·
kuendeleza mafunzo ya walimu 10 ili wafikie kiwango
cha Udaktari wa Falsafa.
·
kufanya tafiti ndogo 10 na kubwa 4.
·
kuchapisha makala: “3 Journals of Co-operative
Business, 2 Research Report Series, 1 Research Abstract Series, 1 Manual”.
·
kuboresha kiwango cha huduma za uelekezi na ushauri.
·
kuongeza udahili wa wanafunzi kutoka 721 kufikia
1,500.
41. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha wa 2005/06, Chuo Kikuu Huria cha
Tanzania kinatarajia kufanya yafuatayo:
·
kuongeza idadi ya wanafunzi waliodahiliwa kufikia
21,429 baada ya kuondoa waliohitimu ama kuondoka chuoni kwa sababu mbalimbali.
·
kuongeza uwiano wa idadi ya wanafunzi wa kike kutoka
asilimia ishirini na saba ya sasa kufikia asilimia thelathini.
·
kuanzisha programu mbili mpya: Shahada ya Kwanza ya
Sayansi ya Kompyuta (BSc. Computer Science); na Shahada ya Uzamili ya Sayansi
za Mazingira (MSc. Environmental Studies);
·
kuimarisha ofisi za kanda ama kwa kununua majengo au
kushawishi mikoa kukipatia Chuo majengo ya kudumu ili kupunguza mzigo wa kodi
ya pango na kuweka mazingira mazuri ya kusoma;
·
kuimarisha matumizi ya mawasiliano ya kompyuta (ICT)
ili kuboresha mafunzo, mawasiliano na kumiliki takwimu. Katika hili Chuo
kinatarajia kufanya yafuatayo:
-
kujenga maabara ya pili ya kompyuta Makao Makuu;
-
kuimarisha matumizi ya kompyuta katika kuandaa
nyaraka za taaluma (study materials), kumbukumbu za wanafunzi (Student records)
na utawala;
-
kushirikiana na African Virtual University (AVU)
kuanzisha kituo cha kuratibu na kuendesha mafunzo kwa walimu kwa kutumia
mitandao ya mawasiliano ya kompyuta kama sehemu ya mpango wa NEPAD wa kuboresha
taaluma za Waalimu wa Shule za Msingi na Sekondari nchini;
-
kufungua maabara za kompyuta na kuweka mtandao wa
ndani (LAN) katika vituo vya mikoa kufikia 10 (kumi);
-
kuunganisha mtandao mpana (WAN) kati ya Makao Makuu
na vituo vya mikoa 10;
-
kuwa na jukwaa la electroniki (electronic teaching
and learning platform) la kuboresha kutoa na kupokea taaluma kutoka mbali;
-
kuongeza uzoefu na umahiri wa kutumia kompyuta kwa
wafanyakazi na wanafunzi.
-
kuhamasisha uandishi wa vitabu vya masomo kwa
kutumia wataalam wa hapa nchini;
·
kuboresha mazingira ya kazi na hasa ofisi za
wafanyakazi Makao Makuu na katika mikoa;
· kukamilisha kutengeneza mipango ya matumizi ya ardhi ya Chuo (land use plan).
CHUO KIKUU MZUMBE
42. Mheshimiwa Spika, katika mwaka wa fedha 2005/06, Chuo Kikuu Mzumbe
kinatarajia kufanya yafuatayo:
·
kuanza ujenzi wa mabweni yatakayoweza kuchukua
wanachuo 1,000, ofisi za waalimu 100 na ukumbi mmoja wa mihadhara.
·
kuendeleza ujenzi wa maktaba mpya ya Chuo.
·
kuweka samani na kuanza masomo kwenye kampasi ya Dar
es Salaam.
·
kukarabati, kuweka samani na kuanza masomo kwenye
kampasi yake ya Mbeya.
·
kusomesha Walimu saba katika ngazi ya Udaktari wa
Falsafa (PhD) na Walimu sita katika ngazi ya Uzamili.
·
kudahili wanafunzi wa Shahada ya Kwanza 893, kati ya
hao 250 ni kwa udhamini wa serikali na 643, udhamini binafsi.
BARAZA LA ITHIBATI LA ELIMU YA JUU
43. Mheshimiwa
Spika, Baraza la Ithibati la Elimu ya Juu, katika mwaka wa
fedha 2005/06 linatarajia kufanya yafuatayo:
·
kuratibu na kusimamia mipango na taratibu mpya za
kuanzisha, kusajili na kudhibiti vyuo vikuu, programu za masomo na udahili wa
wanafunzi chini ya vyuo vikuu.
·
kukamilisha mpango mkakati (strategic plan) wa
kutekeleza Sheria mpya ya Vyuo Vikuu iliyounda Kamisheni ya Vyuo Vikuu.
·
kuendesha semina kwa wakuu wa vyuo vikuu na taasisi
zao kuhusu uongozi bora wa taasisi hizo.
·
kuandaa na kuratibu maonyesho (exhibition) ya vyuo
vikuu.
·
kukamilisha mfumo wa tuzo kitaifa (National
Qualifications Framework) kwa kushirikisha wadau wa ubora wa elimu na mafunzo
nchini.
·
kukamilisha vigezo vya ubora (standards) wa majengo,
vifaa na huduma katika vyuo vikuu na kuratibu uzingatiaji wa vigezo hivyo.
·
kuendelea kutoa machapisho ya kuelimisha umma kuhusu
mipango na taratibu za kupata na kuthibiti ubora wa elimu katika vyuo vikuu.
·
kuanza ukarabati wa jengo la ofisi za kudumu za
Baraza
·
kuendelea
kuhamasisha wafanyakazi kuhusu ugonjwa hatari wa UKIMWI na magonjwa
mengine pamoja na mapambano dhidi ya rushwa.
44. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2005/06, Mamlaka ya Elimu Tanzania
inatarajia kufanya yafuatayo:
·
kuendelea kuhamasisha na kuelimisha wadau kuchangia
na kuwekeza kwenye miradi ya elimu na kupanua wigo wa uchangiaji katika Mfuko
wa Elimu kwa kushirikisha wadau katika ngazi ya Wilaya. Aidha, Mamlaka
itaendelea kuishauri serikali juu ya kupanua wigo wa vyanzo vya mapato ya Mfuko
wa Elimu.
·
kuingia na kKuimarisha mashirikiano na Mifuko ya Elimu
ya Halmashauri za Wilaya ili kuchochea uchangiaji.
·
kuendelea kutoa ruzuku na mikopo, kwa vyuo na shule
kwa ajili ya miradi mbalimbali ya kuboresha elimu.
·
kuanzisha mashirikiano na jumuiya za wananchi,
mashirika yasiyo ya kiserikali, mashirika ya dini na asasi mbalimbali katika
kuhamasisha wadau kuchangia Mfuko wa Elimu na kushirikiana kugharamia miradi ya
elimu nchini.
·
kuboresha ufanisi na utoaji huduma kwa kutekeleza
mpango mkakati wa mwaka 2005/06 hadi 2009/10.
ELIMU YA
UFUNDI
45. Mheshimiwa
Spika, katika
mwaka wa fedha 2005/2006, Wizara yangu inakusudia kufanya yafuatayo:
·
kununua
vitabu vya kiada na rejea kwa Chuo cha Ufundi Arusha.
·
kugharamia
mafunzo maalum ya ualimu kwa walimu wahandisi watakaoajiriwa katika Chuo cha
Ufundi Arusha.
·
kutoa
mafunzo maalum kwa wasichana katika mpango maalum wa kujiunga na elimu ya
ufundi katika Chuo cha Ufundi Arusha.
·
kukarabati
majengo, mitambo na vifaa mbalimbali kwa Chuo cha Ufundi Arusha.
·
kugharamia
mafunzo ya watumishi 9 wa Chuo cha Ufundi Arusha na Makao Makuu katika ngazi ya
Udaktari wa Falsafa (3), Shahada ya Uzamili (1), Diploma ya Uzamili na
Stashahada ya Juu ya Uhandisi (5).
·
kukamilisha
kuhuisha Sera ya Elimu ya Ufundi na Mafunzo.
·
kukifufua
Chuo cha Tanesco Kidatu kuwa Chuo cha Ufundi Morogoro.
·
kuratibu
matumizi ya mitaala mipya ya “National Technical Awards” (NTA 4-6) katika ngazi
ya Ufundi Sanifu katika Vyuo na Taasisi za Ufundi.
TAASISI YA TEKNOLOJIA DAR ES SALAAM
46. Mheshimiwa
Spika, katika mwaka wa fedha 2005/2006, Taasisi ya Teknolojia Dar-es-Salaam
inakusudia kutekeleza yafuatayo:
·
kuanza
mafunzo ya Uhandisi Migodi katika ngazi ya Ufundi Sanifu.
·
kuanza
kutumia mitaala mipya inayozingatia umahiri na kutoa vyeti vya “National
Technical Awards (NTA 4-6)” katika ngazi ya Ufundi Sanifu.
·
kuanza
kutoa mafunzo ya Shahada ya Uhandisi wa Kompyuta (Bachelor of Engineering in
Computer Engineering).
·
kukamilisha
matayarisho ya mitaala na taratibu za kuanzisha
programu ya mafunzo ya Shahada ya Uzamili Juu ya Ukarabati (Maintenance
Management).
·
kuendesha
mashindano ya Ubunifu katika Fani ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano
yaitwayo “Tanzania ICT Challenge Award” kwa msaada wa TCRA,
SIDA na Kampuni ya Erickson ya Sweden.
·
kuendelea kuimarisha ushirikiano na nchi
wahisani, Mashirika ya Kimataifa, Vyuo vya Elimu ya Juu na vya Ufundi vilivyo
nchini na vya kimataifa sehemu mbalimbali kama ifuatavyo:
-
kuendeleza
mkataba na serikali ya Watu wa China kwa kupeleka watumishi China kwa ajili ya
mafunzo ya Teknolojia ya Habari na Mawasiliano (ICT).
-
kuendesha
kozi ya Shahada ya Uzamili “MSc. in Facilities Management” kwa ushirikiano na
Chuo Kikuu cha Leeds Metropolitan (Uingereza) kwa udhamini wa Association of
Commonwealth Universities.
-
kuendeleza mkataba na Shirika la Maendeleo la
Sweden (SIDA) wa kukuza Teknolojia ya Habari na Mawasiliano (ICT).
-
kuendeleza
mradi wa utafiti juu ya taka ngumu (Solid Waste Management) chini ya udhamini
wa British Council.
-
kuendeleza
ushirikiano na Cape University of Technology kwa kupitia mikutano kati ya vyuo
husika na kubadilishana watumishi kwa muda mfupi.
-
kuendeleza
ushirikiano na Vyuo vya Ufundi barani Afrika chini ya uratibu wa Commonwealth
Association of Polytechnics in Africa (CAPA).
47. Mheshimiwa Spika,
katika mwaka wa fedha 2005/2006, Taasisi ya Sayansi na Teknolojia Mbeya
inakusudia kutekeleza yafuatayo:
·
kununua
na kufunga mashine na mitambo kwa lengo la kuboresha mafunzo yatolewayo.
·
kugharamia
mafunzo maalum ya ualimu kwa walimu wahandisi watakaoajiriwa.
·
kununua
vitabu vya kiada na rejea.
·
kugharamia
mafunzo ya watumishi 24 katika ngazi ya Udaktari wa Falsafa (6), Shahada ya
Uzamili (10), Diploma ya Uzamili na Stashahada ya Juu ya Uhandisi (8).
·
kuendeleza
ushirikiano na Vyuo vya Ufundi barani Afrika chini ya uratibu wa “Commonwealth Association of Polytechnics in
Africa” (CAPA).
48. Mheshimiwa Spika, katika
mwaka wa fedha 2005/2006, Taasisi ya Kumbukumbu ya Mwalimu Nyerere inakusudia
kutekeleza yafuatayo:
·
kukamilisha
mitaala mitatu ya Shahada ya
·
kupata
hadhi ya ithibati kamili kutoka Baraza la Taifa la Elimu ya Ufundi.
·
kudahili
wanafunzi 250 katika kiwango cha Stashahada (210) na Cheti (40).
·
kuajiri
wanataaluma 21 na watumishi wengine 20.
·
kukarabati
jengo la utawala, madarasa 4 na maktaba 1.
·
kuanza
kuendesha mafunzo katika tawi la Taasisi-Zanzibar.
BARAZA LA
TAIFA LA ELIMU YA UFUNDI
49. Mheshimiwa Spika, kwa mwaka wa fedha 2005/2006
Baraza linakusudia kutekeleza yafuatayo:
·
kukagua
na kutathmini kwa ajili ya ithibati uwezo wa uendeshaji na uhakiki wa ubora wa
mafunzo katika taasisi 20 za ufundi;
·
kusajili
vyuo 15 vyenye uwezo wa kutoa elimu na mafunzo ya ufundi;
·
kuandaa,
kukuza na kuidhinisha mitaala ya programu za mafunzo 30 yenye kuzingatia umahir
na mahitaji ya soko la ajira.
·
kuweka
viwango vya mafunzo (Setting Standards of Training Programmes) kwa ajili ya
programu 20 za mafunzo;
·
kuratibu
mitihani ya ufundi ya kitaifa katika ngazi ya Ufundi Sanifu (Full Technician
Course) na Stashahada ya Juu ya Uhandisi (Advanced Diploma in Engineering) kwa
kushirikiana na Baraza la Taifa la Mitihani (NECTA).
·
kusajili
walimu wa ufundi na wataalamu wengine 1,000 katika vyuo vya ufundi;
·
kusimamia
na kuhakiki ubora wa mafunzo (quality control and quality assurance) katika
taasisi na vyuo vya ufundi;
·
kuweka
mfumo wa uwekaji kumbukumbu za mitihani kwa njia ya kompyuta (examinations
database) kwa ajili ya mitihani yote itakayotolewa na kuidhinishwa na Baraza
kuhusiana na elimu na mafunzo ya ufundi.
·
kuimarisha
ushirikiano na baadhi ya taasisi za ndani na nje zilizo na majukumu
yanayofanana na ya Baraza hili.
SAYANSI NA TEKNOLOJIA
50. Mheshimiwa Spika, katika
mwaka 2005/2006, Wizara yangu inatarajia kutekeleza yafuatayo:
·
kuhuisha Sheria Na. 7 ya Tume ya Taifa ya Sayansi na
Teknolojia.
·
kukamilisha mipango ya kuanzisha vituo vya sayansi
(Science Parks).
·
kuanzisha Kituo cha Millenium Science Initiative (MSI).
·
kukamilisha mashirikiano kati ya Serikali ya
·
kukamilisha
uanzishwaji wa kamati za sayansi na teknolojia nchini.
·
kuanzisha Taasisi ya kujenga uwezo wa maarifa na
kuendeleza sayansi na teknolojia nchini itakayojulikana kwa jina la Taasisi ya
Nelson Mandela Arusha.
·
kuendelea na maandalizi ya kutunga Sera ya Taifa ya
Utafiti.
·
kuandaa mikakati ya utekelezaji wa Sera ya Taifa ya
Bioteknolojia.
·
kuendelea na ufuatiliaji wa utekelezaji wa
makubaliano na mikataba mbalimbali ya kikanda na Kimataifa katika Sayansi na
Teknolojia mfano ni mkataba kati ya serikali ya Tanzania na Uswiss.
·
kuendelea kufuatilia utekelezaji wa miradi ya
Sayansi na Teknolojia nchini (outreach projects).
·
kutoa mapendekekezo ya kuweka utaratibu wa
kufuatilia na kutathmini utekelezaji wa mashirikiano na kutoa mapendekezo ya
kuboresha.
·
kuendelea kuandaa mwongozo na kutunga sera ya
wabunifu, wagunduzi na wavumbuzi.
·
kuendelea kuelimisha jamii kupitia Radio na
Televisheni kuhusu sayansi na teknolojia.
·
kuendelea kutoa msukumo kwa wasichana wachukue
masomo ya sayansi na teknolojia kwa kutoa zawadi na kuwalipia karo.
·
kuandaa nyaraka za kuridhia mikataba iliyo chini ya
IAEA
-
Joint Convention on the Safety of Spent Fuel
Management and on the Safety of Radioactive Waste Management.
-
African Nuclear Weapon Free (Pelindaba Treaty)
TUME YA TAIFA YA SAYANSI NA TEKNOLOJIA
51. Mheshimiwa Spika, katika
mwaka wa fedha wa 2005/2006, Tume ya Taifa ya Sayansi na Teknolojia itatekeleza
yafuatayo:
·
kusambaza teknolojia ya matumizi ya makaa ya mawe
yaliyoboreshwa kwa matumizi ya nyumbani kwa kushirikiana na Shirika la Viwanda
Vidogo Vidogo (SIDO) na watu binafsi.
·
kuhawilisha matumizi ya gesi ya samadi kwenye
magereza pamoja na jiko bora la mkaa kwenye wilaya 6 za mikoa ya kati.
·
kuhawilisha teknolojia ya matumizi ya nishati ya jua
na upepo kwa kuweka mtambo mmoja unaofanya kazi kutumia jua na upepo kwa pamoja
huko Olduvai Gorge (Mary Leakey’s Camp).
·
kuhawilisha teknolojia ya ujenzi wa nyumba kwa
gharama nafuu.
·
kuunganisha ugunduzi wa pampu inayoendeshwa kwa
mkono na nishati ya upepo ya gharama nafuu, kwa ajili ya kuvuta maji kutoka
visima virefu mkoani Iringa.
·
kusimamia ufufuaji upya wa chama cha wagunduzi (TAI)
na Chama cha Walimu wa Sayansi Tanzania (STAURT).
·
kuimarisha asasi mpya ya mambo ya asilia. LINKS – Local/Indigenous Knowledge System
Trust.
·
kutoa mafunzo juu ya haki miliki na ubunifu kwa
watafiti na wagunduzi.
·
kuendeleza masijala ya utafiti.
·
kuendelea kufadhili miradi ya utafiti na kutoa
mafunzo kwa watafiti juu ya utayarishaji wa miradi ya utafiti.
·
kusambaza matokeo ya tafiti mbalimbali.
TUME YA NGUVU ZA ATOMIKI
52. Mheshimiwa Spika, katika
mwaka wa fedha wa 2005/2006, Tume ya Taifa ya Mionzi itatekeleza yafuatayo:
·
kufanya ukaguzi wa minara ya simu za mikononi,
migodi na mazingira ili kubaini viwango vya mionzi na hali ya usalama.
·
kuendelea kutekeleza sheria ndogo ya kudhibiti
viwango vya mionzi kwenye vyakula (Protection from Radiation, Control of
Radiation Contaminated Foodstuffs Regulations, 1998) kwa kupima sampuli za
vyakula viingiavyo na kutoka nje ya nchi.
·
kuratibu uanzishaji na usimamizi
wa kituo cha kuthibiti majaribio ya silaha za nyuklia (Comprehensive Test Ban
Treaty of Nuclear Weapons-CTBT).
·
kuratibu misaada ya zaidi ya USD 900,000 kwa Taasisi
nane (8) za Kitaifa kupitia miradi ya Kitaifa na Kikanda (Afrika)
inayogharamiwa na Shirika la Kimataifa la Nguvu za Atomiki (IAEA).
·
kutoa elimu ya kinga ya mionzi kwa wafanyakazi
wanaohusika, na kuendelea na utafiti wa madhara ya mionzi kwa nia ya kubuni
mbinu nzuri ya matumizi salama ya mionzi katika vituo vyote; na kutoa elimu ya
kinga ya mionzi kwa umma kwa njia ya radio, televisheni na semina.
·
kutoa semina kwa Waheshimiwa
Wabunge, wafanyakazi wa mionzi na umma kuhusu shughuli za Tume ya Nguvu za
Atomiki Tanzania (Tanzania Atomic Energy Commssion-TAEC)
·
kuimarisha huduma za matengenezo ya vifaa vya
elektroniki na mashine za x-ray.
·
kukamilisha mpango wa kushughulikia dharura za
mionzi kitaifa (Radiological Emergency Plan and Preparedness) na usalama wa
vyanzo vya mionzi (security of radioactive sources).
·
kuanzisha ofisi ndogo Zanzibar katika kutekeleza
majukumu yanahusiana na Sheria ya Nguvu za Atomiki ya mwaka 2003
53. Mheshimiwa Spika, dira ya Wizara ya Sayansi,
Teknolojia na Elimu ya Juu kufikia mwaka 2025, ni kujenga jamii iliyoelimika
yenye uwiano wa kijinsia na inayoweza kujiletea maendeleo kwa kutumia sayansi
na teknolojia. Ili kufanikisha azma yake, Wizara katika mwaka wa fedha
2005/2006 inatarajia kutekeleza yafuatayo:
·
kuratibu utekelezaji wa miradi inayoendelea na ile
itakayoidhinishwa katika kipindi cha mwaka 2005/2006.
·
kuelimisha wanafunzi kuhusu nafasi za elimu ya juu
nchini na nje ya nchi.
·
kuelimisha wadau kuhusu upatikanaji wa mikopo ya
elimu ya juu kupitia Bodi ya Mikopo ya Wanafunzi wa Taasisi za Elimu ya Juu na
Ufundi.
·
kutathmini na kuhuisha Sera ya Elimu ya Juu na kutoa
mapendekezo ya kuboresha.
·
kuendeleza udhamini wa wanafunzi wa Shahada ya
Kwanza ya Udaktari katika Vyuo Vikuu binafsi na wanafunzi wa udhamini binafsi
katika Chuo Kikuu Kishiriki cha Sayansi za Afya Muhimbili. Kwa mwaka 2005/06, Wizara itadhamini wanafunzi
424 (168 wa mwaka wa kwanza na 256 wanaoendelea).
·
kudhamini wafanyakazi na wanataaluma 209 katika Vyuo
Vikuu kwa Shahada za Uzamili na Shahada za Juu za Falsafa.
·
kununua na kufunga mashine na mitambo katika Taasisi
ya Sayansi na Teknolojia Mbeya (MIST) kwa lengo la kuboresha mafunzo yatolewayo.
·
kugharamia mafunzo ya watumishi 27 wa Chuo cha
Ufundi Arusha, Taasisi ya Sayansi na Teknolojia Mbeya na Makao Makuu katika
ngazi ya Udaktari wa Falsafa (8), Shahada ya Uzamili (14), Diploma ya Uzamili
na Stashahada ya Juu ya Uhandisi (5).
·
kuratibu utekelezaji wa miradi inayoendelea na ile
itakayoidhinishwa na mkutano mkuu wa UNESCO Januari 2006.
·
kukamilisha mipango ya kuanzisha vituo vya sayansi
(Science Parks)
·
kukamilisha uanzishwaji wa Kamati za Sayansi na
Teknolojia nchini.
·
kuanzisha Taasisi ya kujenga uwezo wa maarifa na
kuendeleza sayansi na teknolojia nchini itakayojulikana kwa jina la Taasisi ya
Nelson Mandela Arusha.
·
kuanzisha Kituo cha Millenium Science Initiative
(MSI).
54. Mheshimiwa Spika, mwisho ningependa kutoa shukrani
zangu za dhati kwa wahisani na wadau mbalimbali kwa mchango wao mkubwa
wanaoutoa katika Wizara yangu. Ni
dhahiri kuwa msaada walioutoa na wanaoendelea kutoa hususan katika kuboresha
sayansi na teknolojia, elimu ya juu na ufundi, katika vyuo na taasisi umesaidia
kwa kiasi kikubwa kuchangia pale ambapo serikali imekuwa ikishindwa kutokana na
ufinyu wa bajeti. Nchi hizo ni pamoja na
Norway, Sweden, Uholanzi, Japan, Ubeligiji, Canada, Jamhuri ya Korea, Jamhuri
ya watu wa China, na Umoja wa Nchi za Ulaya. Aidha, mashirika ni pamoja na
Benki ya Dunia, UNESCO na Shirika la Kimaendeleo la Sweden Sida/SAREC, Carnegie
Foundation, DANIDA. Naomba waendelee na moyo huo nasi tunaahidi kuendeleza
ushirikiano huu kikamilifu.
55. Mheshimiwa Spika, ili kuiwezesha Wizara yangu
kutekeleza mipango iliyojiwekea katika mwaka wa fedha 2005/2006 sasa naliomba
Bunge lako Tukufu liidhinishe jumla ya Sh. 138,058,526,400. Kati ya fedha hizo, Sh. 111,113,449,700
ni kwa ajili ya matumizi ya kawaida na Sh. 26,945,076,700 ni kwa
matumizi ya maendeleo.
Mwisho kabisa, nachukua fursa hii
kukushukuru wewe binafsi pamoja na Waheshimiwa Wabunge kwa kunisikiliza wakati
nikiwasilisha hotuba yangu.
56. Mheshimiwa Spika, naomba kutoa hoja.
KIAMBATISHO NA. 1
FEDHA ZINAZOOMBWA KWA MATUMIZI YA
KAWAIDA
FUNGU 68 MWAKA 2005/2006
|
KIFUNGU |
IDARA |
FEDHA
ZILIZOIDHINISHWA MWAKA 2004/2005 |
FEDHA
ZINAZOOMBWA MWAKA 2005/2006 |
|
1001 |
UTAWALA |
1,204,284,612 |
1,590,470,900 |
|
1002 |
UHASIBU |
108,049,900 |
191,184,800 |
|
1003 |
SERA NA MIPANGO |
512,578,800 |
694,067,600 |
|
2001 |
TUME YA UNESCO |
280,186,900 |
382,550,600 |
|
3001 |
ELIMU YA JUU |
60,831,224,292 |
95,564,912,600 |
|
3002 |
ELIMU YA UFUNDI |
6,168,151,400 |
9,936,457,000 |
|
3003 |
SAYANSI NA TEKNOLOJIA |
1,810,896,973 |
2,753,806,200 |
|
|
JUMLA |
70,915,372,877 |
111,113,449,700 |
KIAMBATISHO NA. 2
FEDHA ZINAZOOMBWA KWA MATUMIZI YA MAENDELEO FUNGU 68 MWAKA 2005/2006
|
KIFUNGU |
IDARA |
FEDHA ZILIZOIDHINISHWA MWAKA 2004/2005 |
FEDHA ZINAZOOMBWA MWAKA 2005/2006 |
||
|
FEDHA ZA TANZANIA |
FEDHA ZA NJE |
FEDHA ZA TANZANIA |
FEDHA ZA NJE |
||
|
1001 |
UTAWALA NA UTUMISHI |
|
256,000,000 |
|
256,000,000 |
|
1002 |
UHASIBU |
|
|
|
|
|
1003 |
SERA NA MIPANGO |
192,436,300 |
|
200,000,000 |
2,000,000,000 |
|
2001 |
UNESCO |
|
|
|
|
|
3001 |
ELIMU YA JUU |
1,300,000,000 |
11,582,014,500 |
8,901,000,000 |
13,893,451,700 |
|
3002 |
ELIMU YA UFUNDI |
450,000,000 |
|
800,000,000 |
394,625,000 |
|
3003 |
SAYANSI NA TEKNOLOJIA |
250,000,000 |
|
500,000,000 |
|
|
|
JUMLA
NDOGO |
2,192,436,300 |
11,838,014,500 |
10,401,000,000 |
16,544,076,700 |
|
|
JUMLA
KUU |
14,030,450,800.00 |
26,945,076,700 |
||
KIAMBATISHO NA 3
MAOMBI YA FEDHA FUNGU 68
|
KIFUNGU |
IDARA |
FEDHA ZA ZILIZOIDHINISHWA
2004/2005 |
FEDHA ZINAZOOMBWA 2005/2006 |
||||||
|
|
|
FEDHA ZA |
FEDHA ZA MAENDELEO |
JUMLA KUU |
FEDHA ZA |
FEDHA ZA MAENDELEO |
JUMLA KUU |
||
|
|
|
KAWAIDA |
FEDHA ZA TZ |
FEDHA ZA NJE |
|
KAWAIDA |
FEDHA ZA TZ |
FEDHA ZA NJE |
|
|
1001 |
Utawala |
1,204,284,612 |
|
256,000,000 |
1,460,284,612 |
1,590,470,900 |
|
256,000,000 |
1.846,470,900 |
|
1002 |
Uhasibu |
108,049,900 |
|
|
108,049,900 |
191,184,800 |
|
|
191,184,800 |
|
1003 |
Sera na Mipango |
512,578,800 |
192,436,300 |
|
705,015,100 |
694,067,600 |
200,000,000 |
2,000,000,000 |
2,894,067,600 |
|
2001 |
Tume ya UNESCO |
280,186,900 |
|
|
280,186,900 |
382,550,600 |
|
|
382,550,600 |
|
3001 |
Elimu ya Juu |
60,831,224,292 |
1,300,000,000 |
11,582,014,500 |
73,713,238,792 |
95,564,912,600 |
8,901,000,000 |
13,893,451,700 |
118,359,364,300 |
|
3002 |
Elimu ya Ufundi |
6,168,151,400 |
450,000,000 |
|
6,618,151,400 |
9,936,457,000 |
800,000,000 |
394,625,000 |
11,131,082,000 |
|
3003 |
Sayansi na Teknolojia |
1,810,896,973 |
250,000,000 |
|
2,060,896,973 |
2,753,806,200 |
500,000,000 |
|
3,253,806,200 |
|
JUMLA YA MAOMBI |
70,915,372,877 |
2,192,436,300 |
11,838,014,500 |
84,945,823,677 |
111,113,449,700 |
10,401,000,000 |
16,544,076,700 |
138,058,526,400 |
|
|
FUNGU 68 |
84,945,823,677 |
|
138,058,526,400 |
|
|||||